Waarom het Europees Hof voor de Rechten van de Mens?

Sinds de oorspronkelijke nieuwe belastingen in 2003, had het management van Yukos alle beschikbare rechtsmiddelen tegen de Russische overheid ingezet, om zijn fiduciaire verantwoordelijkheden te handhaven, en zich aan de regels van de wet te houden. Jammer genoeg is er geen gerechtigheid voor Yukos in Rusland.

Dat rechtsprocedures in Rusland vaak gedomineerd worden door de staat is algemeen erkend. Bijvoorbeeld, in zijn online rapport over Rusland schrijft het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken:

Ondanks de algemene tendens om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te vergroten … zien veel rechters zich nog steeds niet als onpartijdige of onafhankelijke scheidsrechters, maar als regeringsambtenaren die de belangen van de staat verdedigen. … De rechterlijke macht is niet onafhankelijk, is vaak het voorwerp van manipulatie door de politieke overheid, en wordt geplaagd door grote achterstanden en vertragingen.

Ondertussen verklaarde een commissie van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, onder leiding van Mevrouw Leutheusser-Schnarrenberger, in juni 2009 dat:

In het licht van vergaderingen met hoge vertegenwoordigers van de Hoge Raad enerzijds en leidinggevende onafhankelijke experts, voormalig rechters en advocaten anderzijds, meen ik dat de Russische rechters - nog steeds en misschien zelfs steeds meer – onder enorme druk staan om te ‘functioneren’ zoals dat door de heersende machten verwacht wordt.

In de Deripaska-kwestie besliste het Engelse Court of Appeal dat, zelfs in de meest gunstige visie van het bewijs betreffende de onafhankelijkheid van de Russische rechtbanken, door beide partijen aanvaard werd dat de Russische rechtbanken aanleunden bij de Russische Regering, of ze nu een van de partijen was of dat er strategische belangen op het spel stonden:

Wat in het huidige geval van belang is, is dat er overeenstemming is onder de experts dat men, in bepaalde gevallen, van de arbitrazh courts niet noodzakelijk kan verwachten dat ze hun taak eerlijk en onpartijdig uitvoeren. Professor Stephan kenschetst dit als alleen van toepassing in een geval waarvan het resultaat het rechtstreeks en materieel strategisch belang van de Russische staat zal beïnvloeden.

In zijn Nations in Transit rapport van 2007 stelde de international mensenrechtenorganisatie Freedom House tenslotte:

De Russische Grondwet en wetgeving biedt bescherming voor politieke, burgerlijke, en menselijke rechten, maar in de praktijk voldoet het gerechtelijk systeem vaak niet aan die idealen. Vertegenwoordigers van de staat staan vaak boven de wet en hebben veel voordelen in vergelijking met individuele burgers. Dus, terwijl processen voor het oplossen van commerciële geschillen betrouwbaarder geworden zijn, komt de staat nog steeds tussen wanneer hij strategische belangen heeft.

Freedom House besloot dat:

Rusland scoort zeer slecht op het vlak van rechterlijke onafhankelijkheid. De staat gebruikt de rechtbanken om zijn strategische belangen en politieke doelstellingen te beschermen. Veel Russen geloven dat er geen gerechtigheid geschiedt in de Russische rechtbanken en doen een beroep op het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Het was tegen die achtergrond dat Yukos, op 23 april 2004 (enkele dagen na het heffen van de belastingen met terugwerkende kracht voor het jaar 2000), een aanvraag indiende bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.