De Yukos-affaire in Armenië
We hebben gezien dat de aanvallen van de Russische Staat tegen Yukos Oil niet beperkt bleven tot het thuisland van het bedrijf. Na de valse belastingvorderingen en het schijnfaillissement in Rusland, verschoof de aandacht naar activa in andere landen, waaronder Nederland en Armenië.
In dit deel wordt de Yukos-affaire in Armenië behandeld. Het is echter interessant om een beknopt overzicht te geven van de gerechtelijke procedures die hebben plaatsgevonden in de Nederlandse rechtbanken, want de situatie in Armenië lijkt in veel opzichten op die van Yukos in Nederland.
In Nederland ontstond een geschil ten aanzien van de eigendom van en de controle over de aandelen in een van de Nederlandse dochterondernemingen van Yukos, het financieringsbedrijf Yukos Finance B.V. Na het schijnfaillissement in Rusland probeerde Eduard K. Rebgun, de door de Russische justitie aangestelde curator, controle uit te oefenen over Yukos Finance en de directeurs, David Godfrey en Bruce Misamore, te ontslaan.
Maar de Rechtbank van Amsterdam oordeelde, na onderzoek van de Yukos-affaire in Rusland, dat het faillissement in Nederland niet erkend mocht worden:
Uit het voorgaande volgt dat de Russische faillissementsverklaring, waarbij Rebgun als curator van Yukos Oil werd benoemd, tot stand kwam op een manier die niet in overeenstemming was met de Nederlandse beginselen van een eerlijk proces en dus in strijd was met de Nederlandse openbare orde.
De situatie in Armenië is wezenlijk gelijk: het gaat om een poging van de Russische Staat om controle te verkrijgen over de activa van Yukos die verworven zouden zijn na een schijnfaillissement en onwettige onteigening.
De Yukos-affaire in Armenië
Het belangrijkste Yukos-bedrijf in Armenië is Yukos CIS; het is in wezen een zusteronderneming van Yukos Finance in Nederland. (Yukos CIS heeft een belangrijke, volle Nederlandse dochteronderneming, Wincanton Holding BV).
De Yukos CIS aandelen zouden zijn verkocht door Rebgun, de Russische curator, op een veiling die gemanipuleerd werd door de Russische Staat. Die veiling volgde op haar beurt op het schijnfaillissement dat door de Russische Staat geregisseerd werd.
De aandelen werden, voor een kleine fractie van hun marktwaarde, zogezegd verkocht aan Rosneft, de oliegigant die eigendom was van de Russische staat. Rosneft kreeg vervolgens een groot deel van de aankoopprijs terug als betaling voor de valse claims die het indiende in het faillissement van Yukos Oil.
Daarna stelden vertegenwoordigers van Rosneft de directeur van Yukos CIS, Armen Mikayelyan, formeel in gebreke, waarbij ze verklaarden dat ze de aandelen van Yukos CIS verworven zouden hebben en eisten dat Mikayelyan afstand deed van alle bedrijfsdocumenten en het zegel van Yukos CIS – iets wat, onder de Armeense wetgeving, Rosneft de volledige controle over het bedrijf zou geven.
Mikayelyan, die gevolg gaf aan zijn fiduciaire plichten als directeur, verzocht de vertegenwoordigers van Rosneft om aan te tonen dat ze de aandelen in Yukos CIS op een rechtmatige manier verkregen hadden, en dat de curator in Rusland, Rebgun, bevoegd was om de aandelen van een Armeens bedrijf te verkopen.
Yukos CIS vroeg en kreeg onmiddellijk een beschikking in kort geding van het Administrative Court in Armenië om de registratie van Rosneft als aandeelhouder in Yukos CIS te voorkomen; dus Rosneft had de aandelen van het bedrijf zogezegd op een veiling gekocht, maar kon zonder registratie geen rechtmatige eigenaar worden.
Ongeveer zes maanden later diende Rosneft een aanvraag in om het kort geding op te heffen.
Op dat moment nam het proces een kafkaiaanse wending - een situatie waarmee de betrokkenen in de Yukos-affaire maar al te vertrouwd zijn.
In juli 2009 verkreeg Rosneft een nietigverklaring van het kort geding, en oordeelde de Rechter dat, aangezien het bedrijf dat eigendom was van de Russische staat zijn zogezegd aandeelhouderschap nog niet geregistreerd had, er geen kwaad was geschied en er bijgevolg geen reden voor actie was.
Bij het verkrijgen van de nietigverklaring, verzekerde Rosneft onmiddellijk haar officiële registratie als aandeelhouder van Yukos CIS en de registratie van Nikita Tolstikov als directeur van Yukos CIS in het Staatsregister.
Nu de registratie had plaatsgevonden – en bijgevolg de dienovereenkomstige wettelijke 'schade' geschied was – benaderde Yukos CIS opnieuw de Armeense Rechtbanken om verhaal te zoeken. Maar de vraag van Yukos CIS werd afgewezen; de Rechtbank oordeelde, ongelooflijk maar waar, dat hun advocaat geen grond had om namens Yukos CIS een proces aan te spannen om de registratie ongedaan te maken.
De gerechtelijk procedures in Armenië zijn nog aan de gang.
Het echte probleem: de belastingvorderingen en het faillissement in Rusland zijn maar schijn
Hetzelfde probleem rond de Yukos-affaire in Rusland, Nederland, de Verenigde Staten en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, is onlosmakelijk verbonden met de procedures in Armenië: de valse belastingvorderingen en het schijnfaillissement in Rusland, opgelegd door de Russische Staat om Yukos Oil te onteigenen.
Door het ontbreken van onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en onpartijdigheid kon de vernietiging van Yukos Oil in Rusland plaatsvinden. Deze is uitvoerig gedocumenteerd en keer op keer overtuigend erkend door meerdere rechtbanken in meerdere jurisdicties, en door talrijke overheden en ngo's.
Deze erfzonde vormde het kernelement in de Yukos-affaire. Toch is deze echter nooit door de rechterlijke macht in Armenië aangepakt.
Het deel over Armenië in de Yukos Bibliotheek zal binnenkort bijgewerkt worden. Meld u aan voor e-mailupdates (links op het scherm), en kom binnenkort weer terug.